Γεφυρώνοντας το παρελθόν και το μέλλον των πόλεων μέσω της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η MENTOR, ο Δήμος Ελευσίνας, σε συνεργασία με την Ελευσίνα 2023 / Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Πανεπιστήμιο Πατρών συνεργάστηκαν μαζί με άλλους 10 εταίρους από την Ιταλία και την Ιρλανδία για το Ευρωπαϊκό έργο HeritACT. Το έργο διάρκειας 3 ετών υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος Horizon Europe και βασίστηκε στις αρχές του New European Bauhaus.

Το τριετές ερευνητικό έργο, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2026, επιχείρησε να γεφυρώσει το παρελθόν με το μέλλον της πολιτιστικής και βιομηχανικής κληρονομιάς τριών διαφορετικών πόλεων - πιλότων (Ελευσίνα - Ελλάδα, Μιλάνο - Ιταλία, Μπαλινά - Ιρλανδία) μέσα από τη χρήση εννέα (9) ειδικά σχεδιασμένων ψηφιακών εφαρμογών και τη δημιουργία επτά (7) καινοτόμων αρχιτεκτονικών λύσεων. Σκοπός του ήταν η αναδιαμόρφωση συγκεκριμένων σημείων του αστικού περιβάλλοντος με ήπιο και βιώσιμο τρόπο, εξυπηρετώντας τις ανάγκες των πολιτών.

Μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες συν-σχεδιασμού στις τρεις πόλεις-πιλότους, το HeritACT ανέπτυξε ένα σύστημα υποστήριξης  για την επανενεργοποίηση χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς και την ενίσχυση της πολιτιστικής ταυτότητας. Στο πλαίσιο του έργου αναπτύχθηκαν επίσης τα HERITHUBS, υβριδικοί κόμβοι πολιτισμού, καινοτομίας και εκπαίδευσης, οι οποίοι ενίσχυσαν τη συμπεριληπτική αλληλεπίδραση μεταξύ πολιτών, πολιτιστικών και δημιουργικών βιομηχανιών και τοπικών φορέων.

Το HeritACT ενεργοποίησε τις τοπικές κοινότητες μέσα από διαδικασίες συν-οραματισμού και συν-σχεδιασμού βιώσιμων και καινοτόμων λύσεων για τον δημόσιο χώρο και τους χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς. Παράλληλα, εισήγαγε καινοτόμες και συμπεριληπτικές αρχιτεκτονικές και σχεδιαστικές λύσεις, καθώς και πολιτιστικές και καλλιτεχνικές πρακτικές, με στόχο την υποστήριξη της περιβαλλοντικής και πολιτιστικής βιωσιμότητας και την ενίσχυση των πολιτιστικών και δημιουργικών βιομηχανιών μέσα από την ευαισθητοποίηση των κοινοτήτων και τη χάραξη πολιτικής σε ευρωπαϊκές αστικές περιοχές διαφορετικής κλίμακας και πολιτισμικού περιβάλλοντος.

Η προσέγγιση (placemaking) του έργου βασίστηκε σε τέσσερις φάσεις σχεδιασμού:

Co-recognitioning (συν-αναγνώριση), δηλαδή την από κοινού αναγνώριση των αναγκών και των προκλήσεων κάθε κοινότητας.

Co-envisioning (συν-οραματισμός), δηλαδή τη διαμόρφωση ενός κοινού οράματος για κάθε πόλη-πιλότο, σχετικά με το πώς οι δημόσιοι χώροι και τα μνημεία μιας πόλης μπορούν να ωφελήσουν τις κοινότητες και να ωφεληθούν από αυτές.

Co-designing (συν-σχεδιασμός), δηλαδή τον σχεδιασμό με την κοινότητα μη παρεμβατικών αρχιτεκτονικών και ψηφιακών λύσεων.

Co-implementation (συν-υλοποιηση), δηλαδή την υλοποίηση των αρχιτεκτονικών λύσεων που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του έργου, με ισότιμη συμμετοχή, συμπερίληψη και αναγνώριση όλων.

Στο HeritACT συμμετείχαν 14 εταίροι από 5 ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων πανεπιστήμια, ερευνητικοί οργανισμοί, ειδικοί των κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών, αρχιτεκτονικά γραφεία, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δήμοι και πολιτιστικοί οργανισμοί. Στο πλαίσιο του έργου αναπτύχθηκαν 9 λύσεις και 7 ψηφιακά εργαλεία.

Η MENTOR ήταν υπεύθυνη για τις δράσεις ενεργοποίησης και συμμετοχής της κοινότητας στην Ελευσίνα, συμβάλλοντας στον συν-σχεδιασμό, την αξιολόγηση και τη δοκιμή των προτεινόμενων ψηφιακών εργαλείων και νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, συντόνισε δράσεις ενεργοποίησης, την ανάλυση και εμπλοκή ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και την επικοινωνία των λύσεων και πρακτικών του HeritACT στην Ελευσίνα.

Το HeritACT υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Horizon Europe και χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της πρόσκλησης HORIZON-CL2-2022-HERITAGE-01, με αριθμό συμφωνίας χρηματοδότησης Grant Agreement No. 101094998.

Περισσότερες πληροφορίες: heritact.eu